يكى است ؟ ابو بكر پاسخ آنان را ندانسته ، ايشان را نزد عمر برد و عمر هم پاسخشان ندانسته آنان را به محضر حضرت امير - عليه السلام - راهنمايى كرد ، دو نصرانى نزد آن حضرت - عليه السلام - آمده و پرسشهاى خود را مطرح كردند . امير المؤمنين - عليه السلام - در پاسخ از سؤال اول فرمود : خداوند ارواح را دو هزار سال پيش از بدنها آفريده و آنها را در هوا سكونت داده است ، پس ارواحى كه در آنجا با هم الفت و آشنايى داشته‌اند اينجا نيز با هم مأنوسند ، و ارواحى كه با هم آشنائى و انسى نداشته‌اند اينجا نيز چنين هستند . و در پاسخ از سؤال دوم فرمود : خداوند در قلب انسان پرده و پوششى قرار داده ، پس هر چه بر قلب بگذرد و آن پرده باز باشد در قلب مىماند و گرنه فراموش مىشود . و در جواب از سؤال سوم فرمود : خداوند روح را آفريده و براى آن سلطانى قرار داده كه نفس باشد ، پس موقعى كه انسان خواب مىرود روح از بدنش خارج شده و سلطان آن مىماند پس دستجات فرشتگان و پريان بر روح مىگذرند ، پس هر خوابى كه راست باشد از فرشتگان است و خوابهاى دروغ از پريان . آن دو نصرانى از شنيدن اين پاسخها ايمان آورده مسلمان شدند و در جنگ صفين در ركاب آن حضرت به شهادت رسيدند « 1 » . در اينجا مناسب است فلسفه‌اى را كه امام صادق - عليه السلام - براى آفرينش حفظ و نسيان به مفضّل فرموده نقل كنيم . حضرت فرمود : اى مفضل ! نيكو بينديش در قواى چهارگانه‌اى كه خداوند در نهاد انسان قرار داده است و آنها عبارتند از : قوّهء فكر ، وهم ، عقل و حفظ ، كه چه موقعيت حسّاس و اهميت بسزائى در وجود بشر و زندگى او دارند ؛ مثلا اگر در اين ميان انسانى فاقد حفظ باشد چه حالى خواهد داشت و چه اختلال و بهم‌خوردگى شديدى در كارها و وضع معاش و كسب او پديد خواهد آمد ، مثل اين كه فراموش كند آنچه را كه از ديگران گرفته و يا به

--> ( 1 ) - مناقب ، سروى ، قضاياه - عليه السلام - فى عهد ابى بكر .